“De”nin Yazımı
1.Hâl eki olan “-de”
Ek olduğu için isimlerin sonuna bitişik yazılır. Cümleden çıkartılamaz.
Örnek:
– Toplantıda bu konuyu tartıştık.
– Evde bizi beklediğini söyledi.
Hâl eki olan “-de” sertleşmeye uğrayıp “–te,–ta” olabilir.
Örnek:
– Sınıfta, Çiçekte…
2.Bağlaç olan “de”
Sözcük değeri taşıdığı için ayrı yazılır. Cümle- den çıkartılınca cümlenin anlamı daralsa bile bozulmaya uğramaz.
Örnek:
– Sen de beni gördün mü?
– Bu kitabı daha önce de okudum.
Bağlaç olan “de” sertleşmeye uğramaz, “ta, te” şekli yoktur.
Örnek:
– Kutlama için çiçek de aldım.
– Yanına kitap da almış.
Örnek:
Karşıdaki evi yıkmışlar.
Evdeki hesap çarşıya uymaz.2. Zamir yapan “-ki”
Ek olduğu için kelimeye bitişik yazılır. İsim tam- lamasında tamlananların yerini tutar.
Örnek:
– Ayşe’nin elbisesi daha güzelmiş.
– Ayşe’ninki daha güzelmiş.
3. Bağlaç olan “ki”
Sözcük değeri taşıdığı için ayrı yazılır.
Örnek:
– Buraya geldim ki seni göreyim.
– Varsayalım ki sınıfı geçtin.
“ki” kalıplaşmış bazı bağlaçlarda bitişik yazılır.
Örnek:
hâlbuki, çünkü, oysaki, mademki,meğerki
Ek olan “-ki”, yani sıfat veya zamir türeten “–ki” ünlü uyumlarına uymaz. Ünlüsü kalınlaşmaz veya yuvarlaklaşmaz.
Örnek:
– Duvardaki boyaları kazımak için çok uğraştık.
– Akşamki hüzün yeni yeni geçiyordu
“Mi”nin Yazımı
“Mi”nin soru eki kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne uyarak “mı, mu, mü” şekillerine girer.
Örnek:
– Baban Ankara’dan geldi mi?
– Akşamları erken mi yatarsın?
Kendisinden sonra gelirse, bu ekler “mi” ye bitişik yazılır.
Örnek: Masadaki kitapları getirir misin?
“mi” soru anlamının dışında da kullanılırsa ayrı yazılır.Örnek:
– Bahar geldi mi içim açılır. (zaman)
– Güzel mi güzel bir filmdi. (pekiştirme)
– Düzenli çalıştın mı başarırsın. (koşul)
– Birden onu karşımda görmeyeyim mi? (şaşırma)
– Masadaki kitabı verir misin? (rica)